7 phút đọc
Trong bài này
- Vì sao EOS không có phí gas?
- Máy tính tài nguyên EOS
- Ba loại tài nguyên EOS: so sánh nhanh
- RAM trên EOS: bộ nhớ bạn sở hữu
- CPU và NET: thuê theo ngày qua PowerUp
- Ai trả tài nguyên cho bạn? Mô hình “người dùng không trả phí”
- Tài nguyên EOS và tốc độ mạng
- Đừng nhầm: stake CPU/NET khác staking nhận thưởng
- Đọc tiếp
TL;DR
- RAM là bộ nhớ lưu trạng thái trên chuỗi; bạn mua, sở hữu và bán lại được, phí 0,5% mỗi chiều.
- CPU (micro giây) và NET (byte) được thuê theo ngày qua PowerUp, áp dụng từ 8/4/2021.
- Một lần chuyển token tốn khoảng 130 µs CPU và 150 byte NET; chi phí thuê dưới mức phí tối thiểu 0,0001 A.
- Tạo tài khoản cần khoảng 3 KB RAM, cỡ 1 A theo giá RAM lúc kiểm tra.
- Ví và dApp có thể trả tài nguyên thay người dùng, tạo trải nghiệm “không phí”.
Vì sao EOS không có phí gas?
Trên Ethereum, mỗi lần bạn chuyển token hay bấm nút trong một dApp, bạn trả một khoản “gas” cho mạng. Giá gas lên xuống theo độ đông đúc; lúc cao điểm, một giao dịch nhỏ có thể tốn hơn cả số tiền bạn gửi.
EOS chọn cách khác ngay từ thiết kế ban đầu. Một giao dịch được chấp nhận nếu tài khoản trả tài nguyên có đủ CPU và NET, và dữ liệu lưu lại nằm gọn trong RAM mà ai đó sở hữu. Không có phí trả cho từng giao dịch. Bạn có thể hình dung giống thuê bao điện thoại: thay vì trả tiền cho từng tin nhắn, bạn mua một gói dùng trong ngày.
Điểm hay hơn nữa: tài khoản trả tài nguyên không nhất thiết là bạn. dApp có thể đồng ký giao dịch để trả CPU/NET cho người dùng, hợp đồng thì tự trả RAM cho dữ liệu nó lưu. Đây là lý do nhiều game trên EOS cho người chơi bấm liên tục mà không tốn đồng nào.
Máy tính tài nguyên EOS
Chọn số giao dịch mỗi ngày, lượng dữ liệu lưu trên chuỗi và ai là người trả tài nguyên. Máy tính sẽ ước lượng lượng CPU, NET, RAM cần dùng và chi phí tính bằng A, dựa trên giá RAM trực tiếp.
Máy tính tài nguyên EOS
Giá RAM trực tiếp: 0,345 A/KB- Thuê CPU+NET mỗi ngày
- —
- Chi phí RAM
- —
- Bạn phải trả
- —
CPU và NET được thuê theo ngày (PowerUp); RAM mua một lần và có thể bán lại. Không có phí “gas” cho mỗi giao dịch như Ethereum. Ước tính; thay đổi theo tải mạng.
Kết quả chỉ là ước lượng: chi phí thuê CPU/NET phụ thuộc vào mức sử dụng của toàn mạng, còn giá RAM thay đổi theo cung cầu.
Ba loại tài nguyên EOS: so sánh nhanh
| Tài nguyên | Đo bằng | Cách có | Ví dụ dùng |
|---|---|---|---|
| RAM | Byte lưu trữ | Mua, sở hữu, bán lại | Tạo tài khoản, lưu số dư token |
| CPU | Micro giây (µs) | Thuê 1 ngày qua PowerUp | Xử lý mọi giao dịch |
| NET | Byte truyền tải | Thuê 1 ngày qua PowerUp | Kích thước giao dịch |
RAM trên EOS: bộ nhớ bạn sở hữu
RAM chứa toàn bộ trạng thái của chuỗi: số dư token, mã hợp đồng thông minh, các bảng dữ liệu. Mỗi tài khoản mới cần khoảng 2.996 byte, và mỗi lần một hợp đồng lưu thêm dòng dữ liệu cho bạn cũng cần RAM.
Giá RAM được tính thế nào?
Giá RAM do thuật toán Bancor trong hợp đồng hệ thống quyết định: RAM còn trống càng ít, giá càng cao. Tổng RAM của mạng là khoảng 390 GiB; ở lần kiểm tra on-chain của chúng tôi, khoảng 82% đã có chủ. Giá tại thời điểm đó khoảng 0,345 A mỗi KiB, nên 3 KB cho một tài khoản mới vào khoảng 1 A. Mỗi lần mua hoặc bán RAM chịu phí 0,5%, được chuyển vào quỹ phí hệ thống.
Những thay đổi mới về RAM
- ramtransfer (2024): chuyển RAM chưa dùng giữa các tài khoản mà không mất phí.
- ramburn: gửi RAM vào tài khoản
eosio.null, coi như “đốt” khỏi lưu thông. - WRAM (2024): token đại diện cho RAM để giao dịch trên sàn và DEX.
- giftram (bản 3.7.0): dịch vụ có thể “tặng kèm” RAM để đón người dùng mới.
CPU và NET: thuê theo ngày qua PowerUp
CPU đo thời gian xử lý giao dịch, tính bằng micro giây. NET đo kích thước giao dịch, tính bằng byte. Cả hai đều “tiêu hao” theo từng giao dịch và được làm mới theo thời gian.
Từ staking sang PowerUp
Thời 2018–2020, muốn có CPU/NET bạn phải stake EOS, lượng tài nguyên tỷ lệ với số token bị khóa. Cách này khiến người mới, ít token, thường xuyên gặp lỗi thiếu CPU. Từ ngày 24/2/2021 mạng bắt đầu chuyển đổi, và tới 8/4/2021 mô hình PowerUp áp dụng hoàn toàn: bạn thuê CPU/NET trong 1 ngày, trả một khoản phí nhỏ, không phải khóa token.
Giá thuê PowerUp
Giá thuê tăng theo mức sử dụng của mạng. Công thức trong hợp đồng hệ thống dùng giá tối thiểu, giá tối đa và một số mũ: khi mạng vắng, bạn trả gần giá sàn; khi mạng gần kín, giá tăng nhanh. Phí tối thiểu cho mỗi lần thuê là 0,0001 A, đơn vị nhỏ nhất của token. Ở lần kiểm tra của chúng tôi, mức sử dụng CPU của mạng chỉ khoảng 2,8%.
| Thao tác | CPU | NET | RAM |
|---|---|---|---|
| Chuyển token A | ≈ 100–300 µs | ≈ 136–216 byte | Thường không cần thêm |
| Nhận A lần đầu sau khi đổi | Nhỏ | Nhỏ | 241 byte |
| Tạo tài khoản mới | Nhỏ | Nhỏ | ≈ 2.996 byte |
Số liệu CPU/NET ở trên đến từ mẫu giao dịch chuyển A thực tế mà chúng tôi lấy trên chuỗi; trung vị khoảng 130 µs CPU và 148 byte NET. Mức 100 µs là CPU tối thiểu mà giao thức tính cho một giao dịch.
Muốn tự trải nghiệm một giao dịch crypto?
Mở tài khoản miễn phí trên một nền tảng được cấp phép, mua lượng crypto nhỏ đầu tiên và tìm hiểu dần các khái niệm như ví, phí và tài nguyên.
Nền tảng được cấp phép, tuân thủ quy định · hoạt động từ 2013
Ai trả tài nguyên cho bạn? Mô hình “người dùng không trả phí”
Đây là phần làm nên khác biệt của EOS. Có ba cách để người dùng không phải bận tâm tới tài nguyên:
- Ví tài trợ: Anchor dùng dịch vụ Greymass Fuel để đồng ký và trả CPU/NET cho người dùng. Tài khoản tạo qua Anchor bằng Google/Apple được mạng tài trợ tài nguyên ban đầu.
- dApp tài trợ: ứng dụng thêm chữ ký của mình vào giao dịch và đóng vai “người trả tài nguyên”. Hợp đồng tự trả RAM cho dữ liệu mà nó lưu.
- Dịch vụ bên thứ ba: các trang như eospowerup.io cung cấp CPU/NET miễn phí hoặc trả phí.
Một chi tiết kỹ thuật: block producer có thể tính CPU/NET cho cả giao dịch thất bại để chống spam (gọi là “subjective billing”). Khoản này không ghi lên chuỗi, nhưng giải thích vì sao đôi khi bạn bị trừ hạn mức dù giao dịch không thành công.
Muốn bắt đầu với ví có tài trợ tài nguyên? Xem ví Anchor hoặc ví Wombat cho game thủ.
Tài nguyên EOS và tốc độ mạng
Giới hạn tài nguyên cũng là thứ quyết định tốc độ tối đa của mạng. Mỗi khối cho phép tối đa 200.000 µs CPU. Nếu mỗi giao dịch dùng mức tối thiểu 100 µs, một khối chứa được khoảng 2.000 giao dịch; với 2 khối mỗi giây, trần lý thuyết vào khoảng 4.000 giao dịch/giây. Đây là con số suy ra từ tham số của chuỗi, không phải con số đo được.
Trên thực tế, tải của mạng thấp hơn rất nhiều: mẫu chúng tôi lấy cho thấy khoảng 13 giao dịch mỗi giây. Vì thế giá thuê CPU đang ở gần mức sàn. So sánh với Ethereum và Bitcoin có trong bài EOS vs Ethereum và Bitcoin.
Các tham số tài nguyên do block producer quản lý qua đa chữ ký 15/21; xem DPoS và block producer. Phần mềm nút hiện tại là Spring thuộc họ Antelope (EOSIO).
Đừng nhầm: stake CPU/NET khác staking nhận thưởng
Nhiều hướng dẫn cũ trên mạng vẫn nói “stake EOS để có CPU”. Cách đó thuộc mô hình trước năm 2021 và không sinh lời. Nếu bạn muốn nhận phần thưởng, hãy tìm hiểu staking EOS qua REX, với thời gian chờ rút 21 ngày. Còn nếu muốn hiểu dự án từ đầu, hãy ghé trang tổng quan coin EOS hoặc bài EOS là gì.
Đọc tiếp
Tạo tài khoản
Cách tạo tài khoản EOS 12 ký tự.
Staking
Staking EOS và REX: lợi suất đến từ đâu.
EOS vs ETH vs BTC
Tốc độ, phí, đồng thuận — kèm đồng hồ TPS.
Antelope / EOSIO
Từ EOSIO đến Antelope, Spring và Savanna.
Câu hỏi thường gặp
Giao dịch trên EOS có thật sự miễn phí không?
Không có phí gas cho mỗi giao dịch như Ethereum. Giao dịch cần CPU và NET, được thuê theo ngày qua PowerUp; với một lần chuyển token, chi phí thuê thấp hơn cả mức phí tối thiểu 0,0001 A. Nhiều ví và dApp còn trả tài nguyên thay người dùng, nên bạn có cảm giác “miễn phí”.
RAM EOS là gì, có giống RAM máy tính không?
Chỉ giống ở tên. RAM trên EOS là dung lượng lưu trữ trạng thái trên chuỗi: số dư, mã hợp đồng, các dòng dữ liệu. Bạn mua RAM, sở hữu nó và có thể bán lại cho hợp đồng hệ thống.
Giá RAM EOS được tính thế nào?
Giá RAM do thuật toán Bancor trong hợp đồng hệ thống quyết định, phụ thuộc lượng RAM còn trống: RAM càng khan, giá càng cao. Mỗi lần mua hoặc bán chịu phí 0,5%.
PowerUp là gì?
PowerUp là cơ chế thuê CPU và NET trong 1 ngày, áp dụng hoàn toàn từ 8/4/2021. Giá thuê tăng theo mức sử dụng của mạng; khi mạng vắng, chi phí rất thấp.
Tôi bị báo lỗi thiếu CPU, phải làm sao?
Thuê thêm CPU qua PowerUp bằng một lượng A nhỏ (ví dụ trên Unicove), dùng ví có tài trợ tài nguyên như Anchor, hoặc chờ hạn mức được làm mới.
“EOS RAM coin” có phải một đồng coin riêng không?
RAM không phải coin riêng. Tuy nhiên từ 2024 có WRAM, một token đại diện cho RAM để giao dịch được trên sàn và DEX. Mua bán RAM là giao dịch đầu cơ có rủi ro, không phải cách “kiếm EOS” chắc chắn.
Nguồn tham khảo
eoscoin.org là trang đánh giá và thông tin độc lập. Nội dung trên trang không phải lời khuyên tài chính, đầu tư hay pháp lý. Tài sản crypto biến động rất mạnh — hãy tự tìm hiểu kỹ trước khi quyết định. Miễn trừ trách nhiệm · Giới thiệu
