7 phút đọc
Trong bài này
TL;DR
- EOSIO là phần mềm gốc của Block.one, chạy mạng EOS từ tháng 6/2018; Block.one ngừng phát triển vào năm 2021.
- Antelope là bản fork cộng đồng, kích hoạt trên EOS ngày 21/9/2022 với Leap 3.1, cắt đứt phụ thuộc vào Block.one.
- Spring 1.0 và đồng thuận Savanna (25/9/2024) giảm thời gian chốt từ khoảng 3 phút xuống khoảng 1 giây.
- Antelope được EOS (Vaulta), Telos, WAX, UX Network cùng hậu thuẫn; mã nguồn nằm tại github.com/AntelopeIO.
EOSIO là gì?
EOSIO là phần mềm blockchain mã nguồn mở do công ty Block.one phát triển, dùng để vận hành mạng EOS. Antelope là bản kế nhiệm do cộng đồng phát triển sau khi tách khỏi EOSIO năm 2022.
Khi nói “EOS”, người ta thường nghĩ tới đồng coin. Nhưng đằng sau còn có một bộ phần mềm: chương trình chạy trên máy chủ của block producer (gọi là phần mềm nút), hợp đồng hệ thống, thư viện cho lập trình viên. Ban đầu, tất cả nằm dưới cái tên EOSIO.
EOSIO được thiết kế cho tốc độ: khối 0,5 giây, đồng thuận DPoS với 21 block producer, mô hình tài nguyên thay cho phí gas, tài khoản có tên dễ đọc và hệ thống quyền nhiều cấp. Nhiều chuỗi khác cũng dùng EOSIO, như Telos và WAX, vì phần mềm là mã nguồn mở.
Vì sao cộng đồng phải fork EOSIO thành Antelope?
Block.one đã huy động khoảng 4,1 tỷ USD trong đợt ICO kéo dài một năm (6/2017 – 6/2018), nhưng cộng đồng cho rằng phần lớn số tiền đó không được tái đầu tư vào EOS. Năm 2021, Block.one ngừng phát triển EOSIO, cùng năm đó công ty ra mắt sàn giao dịch Bullish.
Cộng đồng phản ứng bằng cách thành lập EOS Network Foundation (ENF, nay là Vaulta Foundation) vào tháng 8/2021 và lập nhóm làm việc EOSIO+ để tự duy trì phần mềm. Vấn đề là: chừng nào mạng còn chạy mã EOSIO, nó vẫn phụ thuộc kỹ thuật vào một công ty đã quay lưng.
Giải pháp là fork: lấy mã nguồn EOSIO 2.0 (cùng một số phần từ 2.1 và 2.2), phát triển tiếp dưới một cái tên mới. Ban đầu dự án có mật danh “Mandel”, sau đó đổi thành Antelope. Câu chuyện toàn cảnh có trong bài lịch sử EOS.
Dòng thời gian: từ EOSIO đến Spring
- 6/2018EOS mainnet ra mắt trên EOSIO
Khối đầu tiên có dấu thời gian 8/6/2018. Mạng do Block.one phát triển phần mềm.
- 2021Block.one ngừng phát triển EOSIO
ENF ra đời và lập nhóm EOSIO+ để duy trì mã nguồn.
- 3/2022Hình thành liên minh
EOS và Telos tham gia liên minh ngày 24/3; WAX và UX Network tham gia ngày 31/3.
- 2022Mật danh Mandel
Bản fork cộng đồng được phát triển với tên tạm Mandel 3.1.
- 17/8/2022Đổi tên thành Antelope
Phần mềm nút mang tên Leap, bản đầu tiên là Leap 3.1.
- 21/9/2022Leap 3.1 kích hoạt trên EOS
Hard fork phối hợp, chính thức cắt đứt phụ thuộc kỹ thuật vào Block.one.
- 4/2023Leap 4.0 và EOS EVM
Leap 4.0 đưa vào xử lý đa luồng để tăng hiệu năng. EOS EVM ra mắt bản beta ngày 14/4/2023.
- Đầu 2024Leap 5.0
Bổ sung tính năng giao thức cho chữ ký BLS, đặt nền cho Savanna.
- 9/2024Spring 1.0 và Savanna
Spring 1.0 bản ổn định phát hành đầu tháng 9; Savanna kích hoạt trên EOS ngày 25/9/2024.
- 2025Spring 1.1, 1.2 và Vaulta
Bản 1.2.0 ra tháng 6/2025, bản phát triển 2.0 từ tháng 7/2025. Mạng đổi thương hiệu thành Vaulta, token chuyển sang A. EOS EVM ngừng hỗ trợ tháng 10/2025.
Leap: thế hệ Antelope đầu tiên
Leap là tên phần mềm nút của Antelope trong giai đoạn 2022–2024. Những cột mốc chính:
- Leap 3.1 (2022): bản fork đầu tiên chạy trên EOS, giữ nguyên tương thích để người dùng không cảm nhận sự khác biệt.
- Leap 4.0 (4/2023): xử lý đa luồng, cải thiện tốc độ và độ ổn định của nút.
- Leap 5.0 (đầu 2024): đưa vào tính năng giao thức cho chữ ký BLS, bước chuẩn bị cho Savanna.
Bạn có thể đọc nhiều nơi rằng “Leap 6 được đổi tên thành Spring”. Chúng tôi chưa tìm thấy nguồn chính thức xác nhận điều này, nên chỉ coi là thông tin chưa kiểm chứng.
Muốn thử crypto bằng một bước nhỏ?
Mở tài khoản miễn phí trên một nền tảng được cấp phép để mua crypto đầu tiên. Bắt đầu với số tiền nhỏ và học dần cách mọi thứ vận hành.
Nền tảng được cấp phép, tuân thủ quy định · hoạt động từ 2013
Spring 1.0 và Savanna: bước nhảy lớn nhất của EOS
Trước Savanna, EOS tạo khối rất nhanh nhưng phải chờ khoảng 3 phút để một giao dịch không thể bị đảo ngược. Với thanh toán hay giao dịch trên sàn, 3 phút là quá lâu.
Spring 1.0 mang tới thuật toán đồng thuận Savanna. Ý tưởng chính: 21 block producer hàng đầu đồng thời làm finalizer, bỏ phiếu cho từng khối bằng chữ ký BLS. Chữ ký BLS gộp lại được với chi phí thấp, nên mạng có thể thu thập phiếu của cả 21 finalizer cho mỗi khối. Khi 15/21 đồng ý, khối được chốt.
Ngày 25/9/2024, các BP thực hiện hard fork lên Spring 1.0, bỏ phiếu đi hay không đi bằng khóa finalizer, rồi chạy hành động switchtosvnn qua đa chữ ký. Kết quả: thời gian chốt giảm từ khoảng 3 phút xuống khoảng 1 giây, theo ghi chú phát hành của Spring và thông cáo của ENF. Vaulta mô tả đây là cơ chế chốt xác định, không có tái tổ chức chuỗi (reorg).
| Chỉ số | Trước Savanna | Sau Savanna |
|---|---|---|
| Thời gian khối | 0,5 giây | 0,5 giây |
| Thời gian chốt | ≈ 3 phút | ≈ 1 giây |
| Ai chốt khối | Cơ chế DPoS cũ | 21 finalizer, ngưỡng 15/21 |
| Chữ ký phiếu | Không có phiếu từng khối | BLS gộp được |
Tác động thực tế được giải thích trong bài DPoS và block producer và bài so sánh EOS vs Ethereum, Bitcoin.
Hệ sinh thái Antelope gồm những gì?
Mã nguồn Antelope nằm công khai tại github.com/AntelopeIO, trong đó Spring là phần mềm nút chính. Xung quanh còn có nhiều công cụ:
- WharfKit: bộ công cụ JavaScript/TypeScript để dApp kết nối ví, thay thế các thư viện cũ như anchor-link.
- Hyperion: hệ thống lưu lịch sử giao dịch, được nhiều explorer và ví dùng để tra cứu.
- Hợp đồng hệ thống: quản lý RAM, PowerUp, staking REX, bỏ phiếu. Trên Vaulta, hợp đồng
core.vaultabọc lại hợp đồng hệ thống cũ để người dùng thao tác bằng A. - Ví và explorer: Anchor, Unicove, EOS Authority. Cách tra cứu có trong bài tra cứu tài khoản EOS.
Theo antelope.io, Antelope được hậu thuẫn bởi EOS Network, Telos, WAX và UX Network. Vì dùng chung công nghệ, nhiều ví và công cụ chạy được trên cả bốn mạng; ví dụ ví Anchor hỗ trợ Vaulta, WAX và Telos.
EOS EVM: một chương đã khép lại
Ngày 14/4/2023, EOS ra mắt bản beta EOS EVM, một môi trường tương thích Ethereum chạy dưới dạng hợp đồng thông minh trên chuỗi gốc, để lập trình viên Solidity triển khai ứng dụng bằng công cụ quen thuộc như MetaMask, Hardhat. Lớp EVM này đã ngừng hỗ trợ vào tháng 10/2025; người dùng được khuyên chuyển sang XSAT EVM của exSat. Nếu bạn đọc hướng dẫn cũ bảo “thêm mạng EOS EVM vào MetaMask”, hãy bỏ qua.
Antelope có ý nghĩa gì với người dùng bình thường?
Bạn không cần chạy nút hay viết hợp đồng để hưởng lợi từ Antelope. Những thay đổi bạn cảm nhận được:
- Giao dịch chốt trong khoảng 1 giây, nhanh hơn rất nhiều so với Bitcoin hay Ethereum.
- Không phí gas nhờ mô hình tài nguyên, giải thích trong bài RAM, CPU, NET.
- Mạng do cộng đồng tự phát triển, không còn phụ thuộc Block.one.
- Ví và công cụ dùng chung với WAX, Telos.
Tuy vậy, công nghệ tốt chưa đủ để đảm bảo thành công: tải thực tế của mạng vẫn thấp so với năng lực, và giá token đã giảm khoảng 99% so với đỉnh 2018. Hãy đọc thêm EOS có an toàn không trước khi ra quyết định, hoặc bắt đầu từ trang tổng quan coin EOS.
Đọc tiếp
DPoS & BP
Delegated Proof of Stake và 21 nhà sản xuất khối.
Lịch sử & lộ trình
Dòng thời gian EOS từ ICO đến Vaulta.
RAM / CPU / NET
Giải thích RAM, CPU, NET — kèm máy tính.
EOS vs ETH vs BTC
Tốc độ, phí, đồng thuận — kèm đồng hồ TPS.
Câu hỏi thường gặp
EOSIO là gì?
EOSIO là phần mềm blockchain mã nguồn mở do Block.one phát triển, dùng để chạy mạng EOS ra mắt tháng 6/2018. Block.one ngừng phát triển EOSIO vào năm 2021.
Antelope là gì, khác EOSIO thế nào?
Antelope là bản fork do cộng đồng phát triển từ EOSIO 2.0 (lấy thêm một số phần từ 2.1 và 2.2), được kích hoạt trên EOS ngày 21/9/2022 với phần mềm nút Leap 3.1. Khác biệt lớn nhất là Antelope không còn phụ thuộc kỹ thuật vào Block.one.
Spring và Savanna là gì?
Spring là phần mềm nút thế hệ mới của Antelope; bản 1.0 ra mắt tháng 9/2024. Savanna là thuật toán đồng thuận đi kèm Spring, kích hoạt trên EOS ngày 25/9/2024, giảm thời gian chốt giao dịch từ khoảng 3 phút xuống khoảng 1 giây.
Những chuỗi nào dùng Antelope?
Theo antelope.io, Antelope được hậu thuẫn bởi EOS Network (nay là Vaulta), Telos, WAX và UX Network. Ví Anchor cũng hỗ trợ Vaulta, WAX và Telos vì cùng công nghệ.
EOS cập nhật gì gần đây?
Sau Spring 1.0, Spring tiếp tục có các bản 1.1, 1.2 (bản 1.2.0 phát hành tháng 6/2025) và bản phát triển 2.0 từ tháng 7/2025. Về phía thương hiệu, mạng đổi tên thành Vaulta và token chuyển sang A; xem EOS đổi tên thành Vaulta.
Có đúng Leap 6 được đổi tên thành Spring không?
Thông tin này được nhắc nhiều trong cộng đồng nhưng chúng tôi chưa tìm thấy nguồn chính thức xác nhận, nên chỉ coi là chưa kiểm chứng.
EOS EVM còn hoạt động không?
Không. EOS EVM ra mắt bản beta mainnet ngày 14/4/2023 và đã ngừng hỗ trợ vào tháng 10/2025; người dùng được khuyên chuyển sang XSAT EVM của exSat.
Nguồn tham khảo
eoscoin.org là trang đánh giá và thông tin độc lập. Nội dung trên trang không phải lời khuyên tài chính, đầu tư hay pháp lý. Tài sản crypto biến động rất mạnh — hãy tự tìm hiểu kỹ trước khi quyết định. Miễn trừ trách nhiệm · Giới thiệu
